DE OLYMPISCHE SPELEN

by: Helene Bos
date: 4/12/2008
Category: Society

DE OLYMPISCHE SPELEN

Almere, juni 2004, opnieuw bewerkt april 2008

De volledige tekst van dit artikel kunt u ook als Word-document downloaden (door met rechts te klikken op deze link en dan te kiezen voor "opslaan als").

Inleiding.
Ter gelegenheid van de Olympische Spelen die in 2004 in Athene gehouden werden heb ik indertijd in een brochure uitgelegd wat de achtergronden van deze spelen en de do/lstellingen van de in 1896 opnieuw tot leven gebrachte Spelen zijn. De brochure is uitgegeven in de serie Moria door uitgeverij Importantia Publishing, Dordrecht.
In dezelfde tijd ben ik in een artikel op deze website op een aantal details uitvoeriger ingegaan dan ik in de brochure kon doen.
Wanneer alles volgens de plannen van de Chinese overheid en het Internationaal Olympisch Comité verlopen zal de 29e Olympiade, de Olympische Spelen, van8-24 augustus 2008, voor de eerste keer, in China, in Peking en enkele andere grote steden worden gehouden.
China is niet Athene. Waar Griekenland in 2004 de spelen een zwaar Grieks-mythologisch accent gaf zal de Chinese overheid zeker haar eigen invulling geven aan de openings- en sluitings—manifestaties. Maar voor een belangrijk deel zal de symboliek die in de loop der jaren, sinds het opnieuw organiseren van de spelen daar omheen is geweven, ook de komende spelen kleuren. Die symboliek is niet neutraal, ze is religieus bedoeld en ook ingevuld. Bij de spelen in Athene werd voor de oude Griekse goden (afgoden) een grote plaats ingeruimd. Dat is ook gebeurd bij de spelen in 2004.

Een aantal in 2004 genoemde details zijn nu niet meer relevant, die heb ik verwijderd. Maar het is nog steeds wel van belang om de geestelijke achtergronden van deze spelen te begrijpen. Om die reden plaatsen we hier opnieuw het artikel uit 2004. De symbolen die ik hier nog wel noem laten iets van de motivatie achter de heropleving van de spelen zien. Er zijn ook details die niet veranderd worden. Bijv. het rituele laten ontbranden van de vlam, de eer die aan de vlam wordt toegekend omdat ze de geest (!) van het Olympisme vertegenwoordigt en de disproportionele bescherming om te voorkomen dat die vlam dooft tijdens de tocht over alle continenten.
Wat moeten we verder ook weten over deze Spelen?
Op 13 juli 2001 werden de spelen van 2008 aan China toegewezen. China beloofde toen de mensenrechten beter te behartigen. Daar is tot nu toe zeer weinig van terecht gekomen. In een hoofdartikel in de Washington Post schreven onlangs twee Chinese journalisten, Hu Jia and Teng Biao, dat mensen buiten China niet beseffen dat er achter de bloemen, glimlachjes, en de voorspoed veel lijden, tranen, gevangenschap, marteling en bloed schuilgaat. De wolkenkrabbers, de ruime straten, moderne stadions, en ‘’enthousiaste’’ mensen laten maar een deel van de werkelijkheid zien, schreven ze.
Maar wat we ook moeten weten is dat in april 2007 de Dienst voor Public Security een intern document uitgaf als gevolg waarvan 43 soorten mensen uit 11 categorien niet mee mogen doen aan de Spelen. Tot de geweerde groepen behoren dissidenten, verdedigers van de mensenrechten, werkers bij de media, en religieuze deelnemers. De internationale gemeenschap werd niet geïnformeerd over deze selectie.
Deze journalisten kunnen straffen van 42 maanden gevangenis tegemoet zien, omdat ze een open brief over de mensenrechten in China schreven.
Naast wat deze journalisten vermeldden is ook bekend
- dat de vervolging van Christenen en ook van Boeddhisten toegenomen is,
- dat ook leden van de sekte Falung Gong onbarmhartig worden behandeld,
- dat Tibet géén deel van China was en dat de onderwerping van het land aan China met immens veel bloedvergieten plaatsvond;
- veel Chinezen werken onder omstandigheden die aan slavernij grenzen,
- veel Chinezen zonder erbarming en zonder enige tegemoetkoming voor hun verlies uit hun “behuizing’’ verjaagd zijn (om er onderkomens en sportmogelijkheden voor de Spelen te kunnen bouwen),
- een aantal zendelingen het land uitgezet zijn.

Het mag duidelijk zijn dat, hoewel China pretendeert de wereld een geschenk van vriendschap en harmonie te geven, de komende spelen voor veel Chinezen diep lijden meebrengt.
Diverse groeperingen en mensen, nationaal en internationaal, hebben opgeroepen om de opening van de spelen te boycotten. Daar wordt dan tegen ingebracht dat je sport en politiek niet met elkaar moet vermengen. Dat is een drogreden. De spelen waren in de oudheid verbonden met politiek, en dat zijn ze ook nu. In 2004 deed Kofi Annan, de vorige secretaris –generaal van de VN, zijn uiterste best om alle oorlogshaarden tijdelijk te doven, om de suggestie dat de Spelen de mensen vrede brengen maar niet te verstoren.
In mei 2005 bezochten Pieter en ik de tempel van Hera in Olympia waar een jaar eerder de vlam was aangestoken. Daarna gingen we naar de pilaar, een klein obeliskachtig iets, waarin het hart van De Coubertin (de man die de Spelen nieuw leven inblies) ligt. Die pilaar bevindt zich pal naast het terrein van het IOC, ook in Olympia. Toen we daar waren kwamen net op dat moment een paar Chinezen het hek uitlopen. Het bleek, was op het Griekse nieuws vermeld, dat het IOC daar drie dagen vergaderde met vertegenwoordigers van het Chinese Olympisch Comite, met vertegenwoordigers van Iran en Irak (allebei potentiële oorlogshaarden), met mensen van de VN, van de WereldBank en van Unicef. Het doel was, zo werd vermeld, “om voor de a.s. spelen algehele wereldvrede te verzekeren”. We zijn nu drie jaar verder. China heeft zich niet aan haar beloften gehouden om de mensenrechten beter te eerbiedigen.
De voorbereidingen in China voor de Olympische Spelen zijn in volle gang. Ook de kritiek komt op gang.
Het gebeuren eist wereldwijd heel vee l aandacht op. Het is goed dat we weten wat er allemaal bij speelt, en waar het geestelijk om gaat. Dat is de reden voor de bewerking van dit rapport.

En Hij, de God des vredes, heilige u geheel en al, en geheel uw geest, ziel en lichaam moge bij de komst van onze Here Jezus Christus blijken in allen dele onberispelijk bewaard te blijven. Die u roept is getrouw, Hij zal het ook doen”.
1 Tesslonicenzen 5:23


DE OLYMPISCHE SPELEN

Om de vier jaar worden de Olympische Spelen georganiseerd.
In 2008 worden de Spelen in China gehouden.
Om te kunnen evalueren waarmee we in de Olympische Spelen worden geconfronteerd, moeten we in ieder geval de achtergrond van de antieke Spelen kennen, en de motivatie achter het opnieuw opstarten van deze Spelen in 1896.


§1. De achtergrond van de originele, antieke Olympische Spelen.

De Olympische Spelen zijn vernoemd naar de oude Olympische Spelen die in Griekenland elke vier jaar werden gehouden ter ere van Zeus van Olympia. Het waren niet zomaar sportieve feesten, het waren religieuze festivals, altijd. Er waren meer atletische, religieuze festivals ter ere van andere goden, maar deze aan Zeus gewijde waren de meest opzienbarende. Om te beseffen wat dan wel de geestelijke betekenis van dit religieuze festival inhield moeten we weten wie Zeus was.

Wie was Zeus?
De Grieken kenden een groot scala aan goden, godinnen, en halfgoden. Men noemt dat wel het pantheon der goden. Hun woonplaats bevond zich, volgens de mythologische verhalen, op de berg Olympus. Volgens de Griekse mythologie was/is Zeus de machtigste van alle goden, hij werd de “vader der goden” genoemd. De koning van goden en mensen, wiens wet alles bepaalde wat er in het universum gebeurde. Hij hield zich, werd geloofd, vooral bezig met eden, macht en de uitoefening daarvan, en met de orde in het maatschappelijke en gezinsleven. Hij zou gasten, vreemdelingen, en kinderen beschermen. Hij wordt ook in verband gebracht met stormen, wolken, regen, wouden en grotten. Hij werd beschouwd als de vader van veel van de goden en van vele helden. Hij had talloze verhoudingen met zowel godinnen als sterfelijke vrouwen. Hij verkrachtte ze of gebruikte misleidende methoden om ze te verleiden. Zo vermomde hij zich als een slang, een stier, en een zwaan, om vrouwen te verleiden, om er maar drie te noemen. Uit elk van de verbintenissen werden kinderen geboren.
Hoewel aan hem in de mythen gerechtigheid wordt toegeschreven was de manier waarop hij met deze vrouwen, met “zijn” kinderen, en met elk ander wezen omging, impulsief wreed, listig, bruut, zeer onrechtvaardig, vol lust en misbruik, onbetrouwbaar, en immoreel. Zijn “rechtvaardigheid” was wreed, impulsief en zeer egoïstisch. Het is volstrekt onbegrijpelijk, en eigenlijk irrationeel, dat er nog lovende dingen over hem gezegd werden in de mythologie. Geen van de Griekse goden was heilig en rechtvaardig, maar Zeus was dit het minst van alle. Hij was, kun je zeggen, de verpersoonlijking van het kwaad.

De Bijbel geeft de sleutel tot het doorzien van de mythen.
In 2000 schreef wijlen Derek Prince, die zeer goed onderlegd was in de Griekse filosofie, in een lesbrief over de betekenis van Genesis 6:1-4. Daar lezen we dat voor en na de zondvloed de zonen gods die zagen dat de dochters der mensen schoon waren, uit hen vrouwen voor zich namen, wie zij maar verkozen. Deze vrouwen baarden hen, uit die onnatuurlijke verbintenissen, kinderen. Dat zijn de geweldigen uit de voortijd, mannen van naam, “helden” genoemd. Derek Prince schreef daarover dat de Griekse mythologie vol is van de beschrijvingen van zulke helden. Zij die door de Grieken goden werden genoemd waren bovennatuurlijk machtige wezens die van een ander nivo van bestaan neerdaalden, en bij mensen kinderen verwekten, waren echter in feite gevallen engelen. De verhalen over die goden en die helden vinden we terug in de mythologieen van de volken, en, volgens Derek Prince, vooral in de Griekse mythologie. Hij geeft dan enkele voorbeelden, waarvan diverse betrekking hebben op Zeus. De mythen zijn, zegt Prince, als een gebarsten spiegel die een vertekend beeld geeft van gebeurtenissen die in Genesis 6:4 accuraat beschreven worden. Hij stelt in de lesbrief in feite dat Zeus hoort bij die gevallen engelen.

Er is nog meer informatie vanuit de Bijbel die we moeten weten om ons goed te realiseren met wie we te maken hebben wanneer we het over Zeus hebben. De wieg van de Griekse filosofie stond niet in Griekenland, maar in Klein-Azie, dat nu het meest westelijke deel van Turkije is. Die provincie van het toenmalige Romeinse rijk werd in de tijd dat Jezus op aarde was, als het meest beschaafde deel van dat rijk beschouwd. En de meest bewonderde stad in die provincie was de stad Pergamum, nu Bergama geheten. Het was een cultureel centrum met veel tempels. Een heel grote tempel was die voor Zeus, met een altaar dat het grootste ter wereld was. Op dat altaar werden ook mensenoffers gebracht. Gelovigen zijn op dat altaar als martelaars gestorven. In de brief aan Pergamum, in de Openbaring 2:13 lezen we dat Jezus zegt: “Ik weet waar gij woont, dáár waar de troon des satans is” en “...bij u, waar de satan woont.” Het feit dat het Jezus zelf is die twee maal aangeeft dat satan in Pergamum woont/woonde(?) betekent dat we mogen aannemen dat Zeus een verhullende naam is voor satan. Het gedrag dat in de mythologie toegeschreven wordt aan Zeus past ook geheel bij ons begrip van hoe satan optreedt.
Dit altaar is overgebracht naar Berlijn en daar weer opgebouwd, in het Pergamum-museum dat speciaal voor het altaar ontworpen was. Hitlers’s bedoeling was om de geestelijke invloed van Zeus over te brengen naar Berlijn. In de erna uitbrekende oorlog kwamen 60 miljoen mensen om, waaronder 6 miljoen Joden. Na WO II wenste Rusland het altaar voor zich; het communistische regime eiste eveneens ontelbare levens. President Chroetsjov liet het altaar terugbrengen naar Duitsland.

De Spelen waren heidense religieuze festivals, ter ere van Zeus.
Aan deze figuur waren dus de vroegere Olympische Spelen gewijd. Men neemt aan dat de antieke Olympische Spelen in 776 VC begonnen zijn. In Olympia, aan de westkust van Griekenland, ongeveer 150 km van Athene. Daar stond een tempel voor Zeus, met daarin een gigantisch 14 meter hoog ivoren en gouden standbeeld van hem dat als één van de zeven wereldwonderen gezien werd. De naam voor die spelen was natuurlijk van die plaats, Olympia, afgeleid. Priesters en priesteressen leidden daar het festival. Voor en tijdens de festivals werden offers gebracht, waaronder ook mensen offers. Een religieus festival waarbij offers gebracht worden is naar zijn aard een verbond-sluitende gebeurtenis.
Deze (4) jaarlijkse gebeurtenissen duurde tot 391 AD, toen de heerser Theodosius zowel de Olympische Spelen en afgoderij afschafte als de tempel van Zeus sloot. Een brand in Constantinopel, waar het beeld naar toe was gebracht, verwoestte in 462 AD het beeld. De tempel verbrandde in de 5e eeuw AD.


§2 De opleving van de Olympische spelen.

De timing van de strategie achter de Olympische Spelen.
Nu de tijd van de voleinding van alle dingen dichterbij komt zal satan hard werken om te voorkomen dat het evangelie nog vrucht kan dragen in de wereld, en hij zal proberen om de mensen, landen en steden aan hem gebonden (“verbond-en”) te houden. Hij ontleent hierbij rechten aan de oude verbonden die ooit met hem gesloten zijn. Hij wil ook dat verbonden vernieuwd worden, waarbij dezelfde soort rituele handelingen verricht worden als die verricht werden bij het sluiten van het eerste verbond.
Een van zijn strategiën hierin is de vernieuwing geweest van de Olympische Spelen in de laatste eeuw. Velen van ons, ik zelf ook, hebben, hoewel ze misschien soms wel de schouders ophaalden over bepaalde effecten en symbolen, toch niet echt goed doorgrond wat er geestelijk gebeurde tijdens en door deze herleving van de Olympische Spelen. Maar voor de Spelen in Athene die in 2004 gehouden werden hebben de organisatoren zo overduidelijk teruggegrepen op de vroegere heidense festivals dat het ook ons helpt om onze ogen te openen. Op hun website kon je lezen dat ze wilden dat de wereld goed moest weten wat de bron is van de Olympische Spelen. Daarin hadden ze de impliciete steun van de Griekse overheid, en ook van de Europese gemeenschap mee. Griekse kinderen leerden weer wie de oude goden zijn en hoe je hen kunt bezingen. De tempels van de Akropolis, de beroemde tempel-berg, werden/worden allemaal gerenoveerd, tot hun oude “glorie” teruggebracht, op kosten van de Europese gemeenschap. Tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen kon de heidense opzet van de spelen onverhuld gebracht worden.

Het mooi-klinkende, maar leugenachtige doel achter de vernieuwing van de Olympische Spelen, in het algemeen.
In 1890 ontmoetten een Franse theoloog uit de orde der Dominicanen, Henri Didon, en de Franse baron Pierre de Coubertin, die bij de Jezuïeten gestudeerd had, elkaar, werden vrienden en zetten samen een sportwedstrijd op. Didon integreerde sport in de opleiding van het dominicaner internaat waar hij prior was. Hij geloofde dat sport goed was voor het karakter en de moraal van zijn leerlingen. Hij ontwierp het devies voor het vaandel van zijn school: Citius, Altius, Fortius (sneller, hoger, krachtiger). De Coubertin organiseerde sportwedstrijden in Frankrijk en Engeland, en zette zich, in hartsver-bondenheid met Didon, toen in om de Olympische spelen te doen herleven en wereld-wijde atletische competities te houden en die de naam Olympische spelen te geven. Achteraf gezien is duidelijk uit spreekbeurten van De Coubertin uit die tijd, dat deze naamgeving niet uit een soort nostalgische of romantische idee voortkwam, maar uit een gedrevenheid om de geestelijke betekenis van die oude Spelen weer te laten herleven. In 1894 zijn ze samen in Olympia. In het congres dat de nieuwe spelen zou organiseren stelde De Coubertin toen de Olympische grondslag voor die het doel van de Olympische beweging verwoordt: “Bij te dragen aan het bouwen van een betere en vreedzamere wereld door jeugd te leren door sport, zonder discriminatie van welke soort dan ook, en in de olympische geest, welke een wederzijdse begrip vergt met een geest van vriendschap, solidariteit en eerlijk spel.” noot 1 Het devies voor de Olympische Spelen zal Citius, Altius, Fortius zijn, en de voertaal Frans. noot 2

De Olympische geest: Olympisme.
De Olympische geest, ook wel “Olympisme” genoemd, gaat verder dan de “geest van vriendschap, solidariteit en eerlijk spel”. De Coubertin wilde een samensmelten van het klassieke (religieus, heidense) verleden en “de nationale (Griekse) tegenwoordigheid van 1896”. noot 3 Dat komt, met andere woorden, neer op een streven om een betere wereld te creëren vanuit de eigen, menselijke, kracht.
Volgens De Coubertin zouden de Olympics ook de atleten met een stralenkrans van grootheid en eer gaan omgeven die bescherming is van de klassieke oudheid. De Olympische geest is een humanistische geest. Het streeft ernaar om buiten Christus om een betere wereld te bouwen waarin vrede is, zonder te erkennen dat wij mensen niet goed zijn uit onszelf en dat we in onze eigen kracht geen betere wereld kunnen bouwen. Alleen door het verzoenend offer van Jezus Christus worden mensen veranderd, niet door het Olympisme.
Het hart van De Coubertin is in Olympia begraven in een zuil, een soort obelisk.Op de zuil, die aan het eind van een laan met weerszijden hoge bomen, staat, is een plaquette aangebracht. In het Grieks staat daar een verheerlijking van de Griekse spelen, en hun goden, op.
Het kan zijn dat De Coubertin er niets over te zeggen heeft gehad, maar de zuil en de manier van plaatsen met daar vlak bij een klein altaar waarop geofferd kan worden, geven aanleiding te vermoeden dat hij een vrijmetselaar was. Het spreken over een wereldbroederschap is daarmee consistent.


§3 De heidense symboliek.

De plechtige openings hymne.
De eerste nieuwe Olympische Spelen werden gehouden in Athene. Waarnemers in die tijd merkten op dat aan het (nogal bombastische) Olympische openingslied, de “Olympic hymn” ook rituele elementen verbonden waren.
In 1957 werd dat lied (opnieuw) vertaald. Het lied luidt (vertaald uit het engels):

Onsterfelijke geest van oud, Vader van het waarachtige, mooie en goede, Daal neer, verschijn, en werp uw licht over ons.
Op deze grond en onder deze lucht Welke getuigd heeft van onvergankelijke glorie( fits?)
Geef leven en beziel( leven) aan deze nobele spelen! Werp erekransen van niet vervagende bloemen op de overwinnaars in de race en in de strijd. Schep in onze borstkassen harten van staal!
In Uw licht schijnen vlakten, bergen en zeeën in het avondrood en vormen een enorme tempel naar welke alle natiën dringen om u te aanbidden, o onsterfelijke geest van oud! noot 4

Het is duidelijk dat dit absoluut geen lied aan de Here God is, maar een lied aan hem wiens naam altijd al aan de Olympische Spelen verbonden was, Zeus! Het is een lied dat de (demonische) machten oproept om te Spelen te bewonen, te bezielen. Het is inmiddels gezongen op vele van de 24 Olympische Spelen, en de 20 Olympische winterspelen. In 1896 werd het in het Grieks gezongen, misschien bij de andere Spelen ook wel.
Hebben wij Christenen de heidense inhoud van het lied niet eerder gezien vanwege de taal? Of beschouwden we het als een folkloristisch archaïsch fenomeen dat gewoon grappig was, maar niet echt belangrijk? Hoe dan ook; het was bepaald niet grappig. In 1896 schreef Charles Beck “Dat lied, gezongen in de openlucht in het bijzijn van tienduizenden toeschouwers, geraakt door emotie, heeft iets van bijzondere waardigheid.” Het lied is echter in feite blasfemisch, beledigend tegenover God. Bezoekers van deze Spelen die, “geraakt met emotie,” bewonderend dit lied accepteerden, kwamen onder de geestelijke kracht, die in het lied gesmeekt was om neer te dalen. Daarna kon deze demonische kracht hen beïnvloeden in geest, verstand en lichaam. In de laatste 100 jaar heeft het lied zo duisternis opgeroepen en verspreid. En duisternis toevoegen. Het moet nog duidelijk worden of het communistische China met dit lied de Spelen zal openen. Wanneer mensen door de tv dit “gebed” hun huiskamer binnenlaten, zal het ook daardoor nog meer duisternis verspreiden over naties en mensen.
Tijdens de antieke spelen vroeger werden oorlogen stopgezet. In mei 2005 overlegden, zoals al vermeld, vertegenwoordigers van het IOC, van China en van Iran en Irak met de VN, over hoe de Spelen in 2008 in rust zouden kunnen verlopen. In 2004 werd alle symboliek gebruikt om een bestand van rust tot stand te brengen. Waaronder ook het aanroepen, in het geciteerde lied, van een “hogere macht” die in de oudheid de naam Zeus had. Met dat lied wordt iedere menselijke geest verleid om zich te richten op zijn godheid en diens hulp in te roepen bij de totstandkoming van zo’n bestand en datgene waar het Olympisme voor staat. Dit lied maakt, als het gespeeld en gezongen en /of plechtig aangehoord wordt, de bijeenkomst in feite geestelijk tot een religieuze bijeenkomst, waarin een ieder zijn god aanroept. Het menselijke verlangen naar wereldwijde vrede en het bewustzijn van een ieder dat wij mensen daar niet toe in staat zijn wordt geëxploiteerd om mensen te verleiden hulp te zoeken in de geestelijke wereld. Het lied geeft daartoe de toon aan. In onze tijd sluit dit aan bij de interfaith-bijeenkomsten waarin, in een dienst, tot de goden van de verschillende soorten religies gebeden wordt, en niet, zoals in oecomenische bijeenkomsten, tot alleen de God van de Bijbel.
Deze religieuze ceremonie was in 2004 de enige in de wereld waaraan alle of vrijwel alle landen in de wereld deelnamen. Wanneer de openingshymne gespeeld en gezongen wordt “bidden” Moslims, Hindus, Boedhisten, atheisten en “Christenen” gezamenlijk tot deze “godheid” en vragen hem om alles met zijn kracht te doordringen. Dit heeft geestelijk gezien enorme konsekwenties.
“Want zie, duisternis zal de aarde bedekken, en donkerheid de volken. .” (Jes 60:2a)
Dit is een eindtijdprofetie, en de (beoogde) strategie achter de Olympische Spelen is een van de manieren waarop we deze vervuld kunnen zien worden.

De Olympische vlam en de fakkel.
In het verloop van de jaren werden meer heidense elementen, zoals die vroeger deel uitmaakten van de oude Spelen, toegevoegd aan de moderne Olympische Spelen, zoals de fakkel en de vlam. “Twee van de grootste symbolen van de Olympische Spelen,” volgens de Griekse website in 2004. Het ontsteken van de vlam gaat terug op de oude Olympische Spelen waar een heilige vlam onafgebroken op het altaar(!) brandde, ter ere van Zeus. In de vorige eeuw werd de vlam voor het eerst in Amsterdam, 1928, ontstoken. Dat gebeurde toen nog, heel gewoontjes, door een gasfitter. Sinds die tijd is er in toenemende mate aan de vlam een symbolisch en ook geestelijk gewicht toegekend, tot aan het absurde toe. De architect van het Olympisch Stadion liet zich door de vrijmetselarij inspireren noot 5. Hij bouwde een toren aan het stadion vast, op de top waarvan het ontstoken vuur brandde, in een schaal die de vorm heeft van de schalen waarin vroeger, tijdens de antieke spelen in Olympia, vuur brandde op het altaar voor Zeus. Ze zijn daar nu nog te zien. Kinderen werden erin aan Zeus geofferd. Enige maanden voor de komende Olympische Spelen worden in het oude Olympia in Griekenland, op de plek van de ruines van de vroegere tempel voor Zeus en zijn zuster-echtgenote Hera, zonnestralen en een parabolische spiegel gebruikt om de Olympische vlam aan te steken door “de zon in de hemelen, waar Zeus volgens de overlevering regeert.” Het gebeurt in dezelfde plaats en dicht bij de plek waar de oude Olympische spelen gehouden werden. Ook in 2008 is dit ritueel uitgevoerd. Dit jaar moet de vlam in mei ook op de Mount Everest geplaatst worden, de hoogste berg ter wereld. Een heel oude naam voor die berg is Chomolunga, dat betekent: de godin van de winden. Het plaatsen van die vlam op die berg kan niet anders dan religieus geduid worden: de geest van het Olympisme moet naar alle windstreken en over de gehele aarde gaan waaien.
Het ontsteken van de vlam vond in 2004 plaats op 25 maart en in 2008 vlak voor Pasen. Op de dag na Pasen begon de toorts aan zijn reis om de wereld. Deze datum is verbonden aan diverse significante gebeurtenissen in Griekenland en in Europa: -Op die dag wordt de aankondiging aan Maria gevierd, met religieuze festivals, die gerelateerd zijn aan de dienst aan de koningin des hemels. In de Griekse volks-mythologie is de koningin des hemels de vrouw van Zeus.
-In het moderne Griekenland wordt op die dag het verbond met Maria vernieuwd, omdat zij ook op die dag Griekenland na de oorlog gezegend zou hebben met onafhankelijkheid van Turkije.
- Ook op die dag werd de EEC opgericht. En
- de heroprichting van de Olympische Spelen in 1896 vond plaats op die datum. Voor het Olympisch Comite is de ceremonie op 25 maart vol religieuze betekenis, dat ze voor die datum gekozen hebben. Ze denken kennelijk in verbonds-symboliek. Voor ons moet dit een duidelijke waarschuwing zijn.
In 2004 zong op 25 maart jl. een actrice, in de rol/hoedanigheid van priesteres aan Hera, tot de “god van de zon”, Apollo,: “Apollo god van de zon en van de idee van licht, zend uw stralen en ontsteek de heilige fakkel voor de gastvrije stad Athene”.
In 2004 ging het vuur, opnieuw ontvlamd, in een fakkel-estafette, naar alle plaatsen waar eerder ooit de Spelen gehouden werden. Dat opnieuw aanwakkeren van het vuur in die steden moeten we geestelijk begrijpen als het vernieuwen van de verbonden met Zeus die in het verleden aangegaan zijn. Dit bracht (opnieuw) een geestelijke vervuiling met zich mee over het land, en de stad, waar die vlam brandt. Deze vervuiling ging door die estafette over de hele wereld. In 2008 moest de vlam alle continenten aandoen. Over enige tijd zullen we weten of het gebeurd is.

De vlam van 2004 moest, volgens de planning, de meest vereerde altaarvlam in de hele geschiedenis worden. Ze ging ook naar enkele steden in werelddelen waar nog nooit Olympische Spelen gehouden waren. Onder het mom die niet buiten te sluiten, maar de bedoeling erachter was natuurlijk om de hele wereld aan te raken.
De fakkel-estafette werd in 1936 voor het eerst ingevoerd, ter gelegenheid van de Spelen in Berlijn, op gezag van Hitler die een “goed gevoel” had voor dat soort geestelijke dynamieken. In 1972 kwam het Olympisch vuur opnieuw naar Duitsland; in München kwam toen het hele Israelische team om.

Meer heidense elementen: de afbeeldingen op de medaille, en het embleem.
Aldus zal Zeus (volgens Jezus zelf: satan) vereerd worden door het lied, de vlam (ofwel het altaar) en de fakkel.
Maar er zijn in 2004 nog meer heidense elementen toegevoegd aan de Spelen. Voor de befaamde Olympische medailles werd een nieuw ontwerp gemaakt. Daarop werd/wordt, voortaan, duidelijk uitgedrukt dat de Spelen in hun oorsprong en in hun vernieuwde vorm Grieks zijn van karakter.
Aan een kant zien we de godin Nike neerdalen in het stadion waar in 1896 de Spelen voor het eerst weer werden gehouden, terwijl ze de overwinning meebrengt die “de goden aan deze winnaar hebben toebedeeld.” Op de keerzijde staat een regel uit de 8e Olympische Ode van de dichter Pindarus, geschreven in 460 voor Chr., waarin de stad Olympia wordt aangeroepen omdat die in de oudheid het toneel was van de sportieve wedstrijden waar de waarheid over de kwaliteiten van de deelnemende athleten aan het licht gebracht wordt. “Mater oo chrusostephanoon aethloon, Oulumpia, Despoin' alatheias.” (“O Moeder van de wedstrijden, gekroond met kransen van goud, Olympia, koningin der waarheid.”) (In de ode gaat het dan verder: “...waar, door de toetsing door middel van offers, waarzeggers de wil van Zeus van de slingerende bliksem zoeken te kennen, en vragen of hij een boodschap heeft om aan de mensen te geven die uit het diepst van hun hart grote eer zoeken te behalen voor heldendaden, en een adempauze van het harde werken, ...”) Tegen de achtergrond van de griekse tekst komt dan de ingegraveerde naam van de winnaar van de medaille!

Het logo, embleem, van de Spelen toont een lauwerkrans van olijftakken, die in een cirkel liggen, de kotinos. Ook dit embleem verwijst naar de antieke Spelen waar de kotinos de officiele beloning was voor de kampioenen. Bovendien: de olijfboom was de heilige boom van Athene.

Geestelijke inspiratie, door wie?
In 2004 stonden de openingsceremonie en afsluitingsceremonie in het teken van de twee hoofd aspecten van de oude Griekse cultuur: die van Apollo en die van Dionysos. noot 6
We moeten afwachten op welke wijze de Chinezen invulling zullen geven aan de opening. Ik vermoed dat ‘’shadow-boxing’’ een rol zal spelen. (En -, als dit zo is, mogen we ons afvragen: tegen welke schaduw wordt er gevochten?)

De afsluitingceremonie in 2004 onderstreepte heel duidelijk de poging om het oude geloof in de Griekse goden te herstellen. Dat is gebeurd. Een groeiend aantal mensen in Griekenland trekt elk jaar naar de berg Olympus om daar hun goden te vereren. Ze dragen hun kinderen op aan Zeus. Sinds 2006 worden die goden in Griekenland, beter: Hellas, opnieuw erkend als een toegestane godsdienst.
Ik ga hier nu niet in op de details van die afsluitings ceremonie in Athene in 2004. In China zal het wel anders gaan.
Wat wel van belang is is dat de Bijbel leert dat goden niets zijn, maar dat achter deze “goden” demonische machten schuilgaan die de krachten en karakters, die aan de goden toegekend zijn, uitoefenen. In de afgelopen eeuw, sinds de vernieuwing van de Spelen, is de criminaliteit rondom de sport steeds meer toegenomen. Ook de losbandigheid in de sportwereld die op wedstrijden volgde sterk is toegenomen. In de oudheid deden de atleten naakt aan de Spelen mee. Na de Spelen in Sydney, 2000, lieten enkele atletes zich naakt fotograferen “om dat mooie lichaam dat tot deze prestaties in staat was, te tonen,” zonder gene. We zien slechte effecten optreden als gevolg van het “erkennen van deze goden,” waardoor deze demonische invloeden hun gang gaan. Of zijn deze effecten misschien opzettelijk beoogd? Zo niet door De Coubertin, dan toch door degene waardoor hij bespeeld werd, satan.

Bij de Spelen in Athene zaten priesteressen de gehele Spelen voor noot 7.
Dat waren priesteressen die zich aan Zeus, Apollo of Dionysos gewijd hebben. Dat betekent dat alle atleten, hoogwaardigheidsbekleders, bezoekers en verslaggevers onder de geestelijke invloed van deze priesteressen kwamen tijdens de Spelen. Er waren vele hoogwaardigheids-bekleders, mensen van gezag, aanwezig tijdens de Spelen. De meeste van hen zullen niet doorzien hebben wat er gaande was en de geestelijke bezoedeling met zich mee naar huis genomen hebben en naar hun positie van invloed.


§4 We zijn betrokken in een serieuze geestelijke strijd.

Bewondering is een daad van aanbidding.
De antieke Spelen waren, zoals eerder gezegd, niet zo maar sportieve evenementen, het waren religieuze festivals. Dat wist De Coubertin, en dat element wilde hij ook terugbrengen. Het kan zijn dat een aantal individuele leden van de Olympische Comité’s van de afgelopen eeuw dat niet goed beseften, maar aan de opzet van de Spelen in Athene was deze bedoeling duidelijk af te lezen. Misschien hebben de leden van het comité er alleen aan gedacht hoe de Spelen in 2004 de Griekse oorsprong konden uitbeelden, vanwege de plaats van het gebeuren, en als een soort interessante decoratie. Maar Christenen moeten beseffen dat de Spelen daarmee niet onschadelijk of neutraal zijn. De geestelijke invloed die er, bedoeld of onbedoeld, ingebracht is, oefent zijn invloed uit.

Het lijkt wel alsof het hele theater van de Olympische Spelen ontworpen is om een effect te hebben op degenen die er naar kijken, of er op een of andere manier aan deelnemen. Wanneer we naar de verschillende feestelijk aangeklede manifestaties van de Olympische Spelen kijken, uit belangstelling of naïef, en wanneer we dat ook bewonderen, dan komt dat neer op een vorm van aanbidding. Bewondering, lofprijzing, is een vorm van aanbidden, eer geven. Maar in het kader van de Spelen is het een eren van degene tot wiens eer de Spelen zijn bedoeld en opgezet. En dat is Zeus, beter gezegd: satan. En als we onszelf als zulke bewonderaars, aanbidders gedragen, dan geven we een opening in onze ziel en onze geest aan de geestelijke invloeden die uitgaan van de demonische machten die aanwezig zijn in deze opstelling van de Spelen. Zij zijn tenslotte in de openingshymne gesmeekt om neer te dalen, en alles te doordringen. Dat laten demonische machten zich geen twee keer vragen. Het was pijnlijk om te zien dat één van de Nederlandse zwemsters zich in Athene -, in een kleed zoals de priesteressn bij het ontsteken van de vlam droegen, bij het Parthenon liet fotograferen als “godin”.

We moeten daarom onszelf afvragen: wanneer ik bewonderend kijk naar die manifestaties, wáár komt de “inspiratie” die van (de boze geesten achter) Zeus, Apollo en Dionysys uitgaat, bij mijzelf terecht? Ben ik ervan onder de indruk? Onze daad van eren, aanbidding, schept, bewust of, meestal, onbewust in onszelf een landingsplaats waar die invloeden terecht kunnen komen. In onze ziel, maar ook in ons huis. Dit is een bloedserieuze zaak. Ook omdat we er alleen vrij van kunnen komen door het bloed van Jezus, dat ons ervan moet reinigen wanneer we beleden hebben dat we daar niet naar hadden moeten kijken, of eraan meedoen.

We worden in de Spelen geconfronteerd met reële geestelijke krachten in de geestelijke wereld.
De consistente verwijzingen naar de antieke Spelen, naar de Griekse goden, naar de humanistische doeleinden van de Spelen, naar de heidense gebruiken en symbolen zijn niet alleen manieren van spreken. De organisatoren bedoelen het allemaal zeer ernstig, en ook daardoor zijn de Spelen religieus van aard. Het is geen spel, we worden enzijn betrokken in een reële strijd, zeg maar oorlog. Deze strijd is in feite meer reëel dan de wedstrijden van de atleten.
Mensen die naar de Spelen kijken, ook al doen ze het naïef, worden er geestelijk door bezoedeld. Ook degenen die evangeliseren tijdens de Spelen worden bezoedeld, wanneer ze niet onderscheiden wat er gebeurt in de geestelijke wereld, en ze niet bidden om bescherming tegen die invloeden door het bloed van Jezus.

Ik vraag mij ernstig af of een christelijke atleet nog wel aan deze wedstrijden mee kan doen. Kan hij, indien hij wint, nog wel de medaille aannemen die zo gekleurd is door de afgoderij van deze Spelen? Elke christen-atleet die naar de Spelen wordt uitgezonden draagt zelf de geestelijke verantwoordelijkheid om te beslissen er wel of niet aan deel te nemen. Maar ik persoonlijk geloof niet dat de naam van Jezus verhoogd wordt, kan worden, wanneer een christelijke atleet deelneemt aan wat de Spelen in werkelijkheid zijn, een afgodisch religieus festival. Gods Woord spreekt heel duidelijk over afgoderij, en noemt het geestelijk overspel. Het waarschuwt ons ook ernstig niet aan de feesten van de heidenen mee te doen. De Bijbel geeft ons, bijv. in Deuteronomium 12 en 13, duidelijke instructies over hoe we met heidense feesten, en religieuze festivals, om moeten gaan. In 12:30 lezen we:
“Neem u er dan voor in acht, dat gij u niet laat verleiden... hun voorbeeld na te volgen, en dat gij hun goden niet zoekt, zeggende: hoe dienden deze volken hun goden? Zo wil ik het ook doen. Niet alzo zult gij de HERE uw God dienen; want al wat de HERE een gruwel is, wat Hij haat, doen zij voor hun goden.”
Veel Christenen in onze tijd leven alsof deze dingen er nu, in de tijd van het nieuwe verbond, niet meer zo op aan komen. Maar we moeten beseffen dat afgoderij en meedoen aan heidense festivals nog steeds een gruwel voor God zijn. Wij zijn misschien veranderd in het denken hierover, maar God is niet veranderd. Ik persoonlijk ben daarom ook van mening dat een christelijke atleet die de medaille accepteert die daar toegekend wordt aan de winnaars, zich geestelijk compromitteert. Tot zijn grote schade. De “goden die deze atleet een overwinning toebedelen,” dat zijn de griekse ‘goden” die afgoden zijn, boze geesten, zegt Paulus. We hebben het hier niet over “atleetje spelen,” zoals kinderen vadertje-moedertje spelen. De opstarters van de Olympische Spelen in 1896 bedoelden ook de verering van deze Griekse goden nieuw leven in te blazen. De organisatoren van de Olympische Spelen in 2004 deden hieraan van harte mee, en hebben hun uiterste best gedaan om alles, ALLES, in dat kader te plaatsen, ook al was het in volkomen verblindheid, en misschien nog wel te goeder trouw. Zelfs indien er hierbij op geen enkele manier van kwade opzet sprake was blijft het feit dat bij deze Spelen, ook wanneer ze nu in China gehouden worden, niets meer neutraal is. Met de opleving van de Olympische Spelen heeft er ook een opleving van heidense praktijken plaatsgevonden, samen met het aspect van het sluiten van een verbond met de afgoden. We geloven dat dit wel de opzet is geweest, in ieder geval bij bepaalde personen, maar dat al die tijd, sinds 1896, getracht is het te verhullen. Onder een masker van eerbiedwaardigheid, van vrolijkheid en sport en solidariteit worden er rituelen bedreven die horen bij het “onderhouden van een (afgodisch) verbond.” Dat leidt onafwendbaar tot demonische bezoedeling en gebondenheid. Dat klinkt dramatisch. Maar het is meer dan dat: Het is een strategie uit de hel die hoort bij de eindtijd, waarin het rijk van de duisternis strijdt tegen het Koninkrijk van God dat komende is.


§5 Wat is nu onze verantwoordelijkheid met betrekking tot de komende Olympische Spelen?

De idealen van De Coubertin c.s. zijn duidelijk niet gerealiseerd. De ontwikkelingen in de wereld van de sport, met zijn doorgeslagen competitie, die leidde tot een gebruik van dope en stimulerende middelen om maar nog betere prestaties te leveren, laten zien dat de optimistische verwachtingen van De Coubertin op niets uitgelopen zijn. Wel is het een hoog ideaal voor sporters om mee te doen aan de Olympiade, en wel worden medaille-winnaars als helden onthaald, maar de competitie om een medaille te veroveren is erg doorgeslagen, en in veel gevallen totaal niet meer sportief. We begrijpen ook dat dat niet anders kon, omdat ze voortkwamen uit verblindheid. Het geloof dat sport de wereld zal verbeteren is afgoderij. Daar rust geen zegen op. In een aantal sporten is ook de maffia doorgedrongen. Bij voetbalwedstrijden moet er een grote politiemacht aan te pas komen om de fans in toom te houden, en burgers te beschermen. In de Romeinse arena’s eisten de toeschouwers dat er mensenbloed moest vloeien. Dat waren, geestelijk gezien, mensenoffers aan de goden. De voorlopers van die arena’s waren de atletische religieuze festivals. Vloeit er niet ook regelmatig bloed bij onze wedstrijden? In veel sport-manifestaties zien we tegenwoordig gedrag optreden dat uitgesproken slecht is. Dikwijls doet zich losbandigheid en vandalisme voor na /tijdens wedstrijden. De moordzuchtige reactie op een verkeerd uitgepakte “wissel” door de trainer van het Nederlandse voetbalelftal in een europeese wedstrijd toont aan dat de afgod van de sport langzamerhand bloedoffers wenst. En wanneer je jaren na een “prachtige “ overwinning van iemand hoort dat achteraf toch is gebleken dat hij/zij dope had gebruikt, of andere verboden middelen, dan heeft die overwining zijn glans verloren. Dit is met zoveel overwinningen al het geval geweest.
Ook de organiserende comité’s waren duidelijk niet fraudebestendig. Geld, ambitie en macht waren regelmatig beleidsbepalende factoren. Het hoeft ons niet te verbazen. De suggestie dat door sport de wereld te verbeteren zou zijn is gebleken een dwaasheid te zijn, een veronderstelling die op de leugenachtige veronderstelling rustte dat de mens in zichzelf goed is en in eigen kracht het kwade kan overwinnen. Jezus is gekomen om de mens te verlossen van de macht van de zonde.

Laten we onze naïviteit afleggen, en in de kracht van Christus volwassen keuzes maken.
We moeten onszelf realiseren dat het kijken naar de Spelen geen vermaak is. We hebben te maken met geestelijke dynamieken van internationale schaal (en ontworpen om zo te zijn!). Laten we hier niet bedeesd over zwijgen.
De spelen worden in het atheïstische China gehouden. Wanneer toch het vastgestelde religieuze! openingslied, een ode aan in feite satan, gespeeld (gezongen?) wordt en we daarnaar naïef luisteren dan zal dat ons vervuilen. Het vernieuwen van verbonden is het bedienen van enorme geestelijke instrumenten en de vijand kent de kracht ervan. Het zal rampen brengen over de landen die betrokken zijn. Een onrechtmatig verbond (dat is een verbond met een verboden partner) zal een vloek van God brengen. We kunnen onszelf niet toelaten naïef te zijn.

Ik denk zelf dat we, wanneer we deze informatie over de spelen kennen niet meer onbevangen kunnen kijken. Het kan zijn dat de Heer u iets wil laten zien, en daarom moeten we weten of we wel of niet moeten kijken. En zo ja, waarnaar. We kunnen, dunkt mij, zeker niet zonder meer kijken.
De Bijbel geeft ons duidelijke instructies over hoe we met heidense feesten, en religieuze festivals, om moeten gaan. Bijv. in Deuteronomium 12 en 13. Het is opmerkelijk dat de verheerlijkte Jezus aan Johannes opdraagt aan de gemeente in Pergamum te schrijven dat ze daar enkelen hebben die vasthouden aan de leer van Bileam, en die vasthouden aan de leer der Nikolaïeten. Dezen leerden dat het Christenen wel veroorloofd is om deel te nemen aan offers aan de goden en aan hoererij. Ze sloten compromissen met de denk-en leefwijzen van de heidense omgeving, omdat dat uiterlijke dingen zouden zijn, die het wezen van het Christen-zijn niet zouden beïnvloeden. Johannes moet hen echter zeggen dat ze zich moeten bekeren, en dat, wanneer ze dat niet doen, Jezus zal komen om strijd met hen te voeren met het zwaard zijns monds, Openbaring 2: 14-16.

In 1 Cor. 10:14 spoort Paulus de gelovigen in Corinthe aan om de afgoderij, waarmee ze omringd waren, te ontvluchten! Ontvluchten doe je door hard weg te lopen, te rennen van de plaats waar je niet moet zijn. In vs. 19 en 20 van dat hoofdstuk stelt hij (en dat is voor hem niet voor discussie vatbaar) dat een afgodenoffer een offeren aan boze geesten is, en niet aan God. Hij wil niet dat ze (door hun offers) in gemeenschap komen met de boze geesten. Wanneer we naar het openingslied luisteren, en kijken naar wat er gebeurt, en onszelf daar van onder de indruk laten komen, dan IS dat een offerande, aan boze geesten. We geloven toch ook dat onze eerbiedige liederen een offerande aan God zijn?


§6 Bidden in geloof.

“Heb dan de Heer lief met geheel uw ziel, geheel uw verstand en met al uw kracht”.
Er is veel om voor te bidden met betrekking tot de achtergronden van de Spelen, en tot de Spelen zelf. Ik hoop dat u, nu u dit gelezen hebt, de ernst ervan begrijpt, en ook mee gaat bidden over al deze zaken.
Bidt om bescherming door het bloed van de Here Jezus, voor uzelf en degenen die u lief zijn. Vraag om leiding door de Heilige Geest in uw gebeden. De volgende punten kunnen hierbij wellicht een hulp voor u zijn. Uiteraard kunt u ze ook verdelen over de komende tijd.

Voor China:
De Chinese overheid heeft getoond zich niet aan de afspraken te houden en aan de condities te voldoen die gesteld waren om de Spelen te mogen organiseren. Er is ook een verharding op te merken in hoe ze zich opstelt t.o.v. degenen die hun politiek afwijzen. De barmhartigheid van de goddeloze is wreed, zegt Spreuken De mensenrechten worden in China (nog steeds, en opnieuw) flagrant geschonden.
- Laten we bidden voor al de Chinezen die daaronder diep lijden.
- Bidt met name voor de Christenen in China.

Voor ons eigen land:
Dank dat Joel Voordewind (van de CU) hoogwaardigheidsbekleders en sporters opriep de openingsceremonie te boycotten. Deze en vergelijkbare oproepen zijn in veel landen gehoord. En de oproepen hebben effect, in die zin dat diverse landen en/of hun vertegenwoordigers hebben laten weten inderdaad de openingsceremonie te boycotten. De premier is wel van plan om naar de ceremonie te gaan. Handelsbelangen, zeg maar Mammon, spelen hierbij een belangrijke rol. Natuurlijk speelt ook het feit dat de kroonprins in het Olympisch Comité zit een rol. Maar we mogen ook bidden dat die zich daaruit terugtrekt. Het is geen goed comité om lid van te zijn.
Laten we voor hen bidden om wijsheid en (een zekere mate van) onderscheidings-vermogen. De premier gelooft dat de dialoog een betere boodschap is dan de opening boycotten. We kunnen via de media opmerken dat de dialoog met China kennelijk niet veel zoden aan de dijk zet. Er kan nog veel gebeuren in de komende maanden. En we hopen ten goede, voor de lijdende Chinezen. Mogen de premier en de prins de vrijheid hebben om nee te zeggen, ook tegen de druk die (waarschijnlijk) op hen beiden uitgeoefend wordt.
We mogen belijden dat we alleen een waarachtig verbond willen aangaan met de echte, waarachtige God, de Soevereine Heer, en de God van Israël, door het eeuwige offer van Jezus Christus.

Voor christelijke atleten:
- Laten we bidden voor christen atleten die overwegen of ze nog wel mee kunnen doen, terwijl veel broeders en zusters in het land waar ze naar toe moeten, immens lijden?
En: Kan een christen-athleet zich goed inzetten voor een medaille waarop staat dat hij/zij die ontvangt door de keus van afgoden? Afzien van deelname aan de spelen zal een echt offer zijn, zeker weten. Ze hebben onze gebeden nodig om de juiste beslissing te kunnen maken.

Voor de landen waar de fakkel kwam:
- Het met eerbetoon ontvangen van de vlam bezoedelt de landen waar die komt. Mogen de Christenen in die landen zich dat bewust zijn, en om reiniging van hun land bidden.
- Laten we in eenheid met het wereldwijde Lichaam van Christus met een vernieuwde liefde en toewijding de Here God aanbidden, en Hem liefde en eer bewijzen.

Laten we proclameren in de Geest
-- dat het lied en de pretenties van het Olympisme leugenachtig zijn.
-- dat Jezus Christus de Heer is, en dat alleen Hij en de Vader onze lofprijs waard zijn.
-- dat Jezus de overheden ontwapend en tentoongesteld heeft op Golgotha, en dat de definitieve voltrekking van het oordeel over hen vaststaat.


Het Lam, dat geslacht is, is waardig te ontvangen de macht en de rijkdom, en de wijsheid en de sterkte, en de eer en de heerlijkheid en de lof.
En alle schepsel in de hemel en op de aarde en onder de aarde en op de zee en alles wat daarin is, hoorde ik zeggen:
Hem, die op de troon gezeten is, en het Lam zij de lof en de eer en de heerlijkheid en de kracht tot in alle eeuwigheden.
Openbaring 5:12, 13

Noten
noot 1 De website van de Olympische spelen: http://olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id341 Terug
noot 2 Document uitgegeven door de historische commissie van Touvet, de geboorteplaats van Henri Didon. Terug
noot 3 Charles Beck ed. “l’Oi Olympiakoi Agones,” 776 p.X.- 1896 ( The Olympic Games, 776 BC -1986), Athens 1896. Terug
noot 4 Gecomponeerd op instructie van de raad van de Olympische Spelen; de woorden zijn geschreven door Costis Palamas en de muziek door Spyridon Samaras. Het huidige Olympische lied is aangenomen door het Internationaal Olympisch Comité in 1957. De vertaling is van de website uit het engels. Terug
noot 5 Volgens een mededeling op het NOS-journaal op 23 juni 2004, de dag dat de vlam naar Amsterdam kwam, t.g.v. de Olympische Spelen 2004. Terug
noot 6 Tijdens een persconferentie in Athene, zoals de website in 2004 vermeldde. Terug
noot 7 Randal Weidemaar, rsw@enanet.gr Terug

[^ top]