KERK-STAAT VERHOUDING 3 (EU-Referendum)

by: Pieter Bos
date: 4/26/2005
Category: Society

3 GOD-KERK-STAAT VERHOUDING EN
HET REFERENDUM OVER DE EU-GRONDWET.
Tekst downloaden?
Klik op
deze link.

Vijf artikelen over de kerk-staat verhouding; waarom?
Zie OVERZICHT en CONCLUSIES van de hele serie.

3.0 Samenvatting van artikel 3.
In dit derde artikel wordt het voorgaande toegepast op de EU en op het, inmiddels historische, EU-grondwet-referendum.
De verschillende kerk-staat verhoudingen binnen de EU en de extreme uitsluiting van God uit de preambule van de grondwet is voor ons een reden om tegen de EU-grondwet te stemmen. Ook analyse van het (broze) fundament van de EU en de (verbonds-)struktuur van de EU leiden tot die conclusie. 1)
Maar waar het ten diepste om gaat is: heeft de Gemeente zicht op de bedoelde God-staat verhouding? Durft de Gemeente uitleven wat haar taak is, geestelijk en politiek? Handelt de Gemeente vanuit de hoop die ze heeft, en vanuit de hoop die ze is en zou moeten zijn voor de maatschappij?

3.1 De kerk-staat verhoudingen in EU-lidstaten en in de EU-grondwet.
De grondwetten van Griekenland, Ierland en Duitsland noemen explicxiet de naam van (de drieënige) God. (Zwitserland ook, maar dat is niet lid van de EU.) De grondwetten van Groot Brittanië, Denemarken en Nederland bepalen de relatie tussen de staat of het staatshoofd en een bepaalde kerk, in Nederland: nu de PKN. In Nederland beginnen alle wetten met “Wij, Beatrix, bij de gratie Gods” en staat er “God zij met ons” in de rand van de twee-euro-munt. Enkele van de in 2004 nieuw toegetreden EU-lidstaten hebben soortgelijke tradities en standpunten vastgelegd in hun grondwet.
(Dat Gods naam wordt gebruikt betekent overigens in veel gevallen misschien maar heel weinig. Opper-vlakkige vreugde moet misschien worden getemperd door nuchtere analyse.)
De konklusie mag zijn: Het noemen van "God" in een grondwet is niet zo vreemd. Het komt voor in naties die overigens wel een duidelijke vorm van scheiding van kerk en staat voorstaan.
In de Inleiding (preambule) van de EU-grondwet werden de naam van God of de Joods-Christelijke invloed in Europa niet genoemd. Nog sterker, er wordt gesteld: “We beseffen dat de ... inwoners [van Europa] geleidelijk ... geïnspireerd door de culturele, religieuze en humanistische tradities... de waarden hebben ontwikkeld die ten grondslag liggen aan het humanisme ... eerbied voor de rede... de centrale rol van de mens.” Zelfs het gewoon op historische gronden erkennen van de Joods-Christelijke invloed, zo niet basis, van de westerse cultuur mocht niet in dat politieke stuk. Het humanisme en de nadruk op de mens wordt wel erkend, zelfs tot vier maal toe.

3.2 EU: extreme scheiding van kerk en staat; de “Franse invloed.”
De EU-grondwet is ontworpen door de EU-conventie o.l.v. de voormalige Franse president Giscard d’Estaing. Een preambule dient als “kader” voor de interpretatie van de wet als geheel.
Binnen de EU is Frankrijk in dit opzicht een vreemde eend in de bijt. Daar geldt het standpunt van "laïcité": de volkomen scheiding van kerk en staat. Dit standpunt ademt de geest van de Franse Revolutie en is in Frankrijk wettelijk vastgelegd, in 1905. Het houdt, kort gezegd, in dat er in de staat, in de wetgeving en in het openbare leven, geen plaats of erkenning is voor God of voor geloof. Het geloof is daar(-mee) naar de binnenkamer verwezen.
Dit standpunt is in Frankrijk zo nadrukkelijk als nationaal-eigen geponeerd, dat het in de (zeer kleine) Franse protestantse kerk een erkende plaats heeft gekregen! In de evangelische en charismatische kerken is pas sinds kort op enige schaal een besef doorgedrongen dat gebed voor land en politiek en politiek engagement eigenlijk bijbelse geboden zijn.
De boven geciteerde zinsneden uit de EU-preambule vertolken exclusief het Franse standpunt. Het humanisme, de rede en de centraliteit van de mens worden erkend en onderstreept, als waren die het einddoel van de zich ontwikkelende “culturele en religieuze tradities”! Dit is een extreme vorm van scheiding van kerk en staat.
Het is naar onze mening ook een historisch niet te verantwoorden positie in een politiek stuk dat Europa betreft; het is gewoon niet representatief te noemen voor de EU-lidstaten. Het is de Franse oud-president gelukt, dit “kader” aan de EU op te dringen, omdat tal van andere details in het omvangrijke wetsontwerp meer aandacht vroegen, zoals het stemgewicht van de afzonderlijke landen, machtsverhoudingen dus. De Nederlandse premier Balkenende was “er niet gelukkig mee,” maar wilde er niet een heet punt van maken, omdat andere politieke punten voorrang behoefden.
Velen, waaronder niet-christelijke denkers, zijn van mening dat de westerse beschaving is gegroeid op Joods-Christelijke wortels, nu ruim 1500 jaar oud. Velen, waaronder niet-christelijke denkers, zijn ook van mening dat de Verlichting, pas 250 jaar oud, effect is van het tanen en/of falen van de Christelijke beleving van die wortels van onze beschaving, zonder dat echter die wortels zelf zijn verdwenen. Of inmiddels de Joods-Christelijke dan wel de Humanistische wortels nog het sterkst doorwerken mag een open vraag zijn, maar om de Joods-Christelijke wortels te negeren is historisch niet verantwoord. "Dit simpele feit te ontkennen is alleen mogelijk door enorme ideologische inspanning," aldus de Duitse bisschop Josef Homeyer.
Humanistischer kan de EU-grondwet niet, zogenaamd om geloof en politiek te scheiden.
Giscard d’Estaing heeft in één van de toespraken in verband met de grondwet een keer dit gezegd. “Dames en Heren, laat me besluiten met het refereren aan uw enthousiasme, een woord dat komt van het griekse “en-thousia,” hetgeen betekent “geïnspireerd door een god.” In uw geval geldt: “Geïnspireerd door een godin” – de godin Europa.” M.a.w. Hij geeft in zijn denken ruimte aan (heidense) goden, maar beslist niet aan (de) GOD (van de bijbel) en aan de Joods-Christelijke traditie.
Alle wetten die uit Brussel komen (en die bedoeld zijn de nationale wetgeving te vervangen!, dat schijnt nu al 70% te zijn !) staan dus in een kader waarin voor God geen plaats is. Op grond hiervan had ik grote moeite om voor de EU-grondwet te stemmen.

3.3 Het fundament van de EU.
De ontwikkeling van de EU, van Benelux naar EKSG naar EC naar EU, wordt door sommigen puur economisch uitgelegd, maar anderen duiden die ontwikkeling vanuit idealisme voor eenheid, verzoening en duurzame vrede. Echter, noch over ekonomisch overleven, noch over vrede kan de mens zelf beschikken. God voorziet en God is onze vrede. Als God wordt ontkend en/of genegeerd sluiten we in feite ook de bron van voorspoed en vrede uit.
Daar komt het volgende bij. Onder het fundament van deze jonge Unie ontdekken we resten van vele andere fundamenten: laag op laag, van oorlogen, schuld, haat, bloedvergieten, intrige, vooroordeel, trots en verraad, elk dun bedekt door formele “vredesvoorwaarden,” “bestandsverdragen,” “niet-aanvals-verdragen” en kortere of langere perioden van vreedzame co-existentie. We moeten ons ernstig afvragen: Hoe broos is dit fundament?
Er is een geestelijke regel die universeel geldt: “Zonder bloedstorting geschiedt er geen vergeving” (Hebr 9:22). Met andere woorden: zonder officiele en publieke schuldbelijdenis en vergeving bepleit op grond van het kruis van Jezus bestaat er geen duurzame internationale vrede voor een natie.
Wat had er moeten gebeuren? De Gemeente had moeten “bemiddelen,” door identificerend schuld te belijden voor de zonden van hun naties en zo geestelijk de weg vrij te maken voor een gezonde samen-werking tussen de Europese naties. Daar waar de kerken in Europa op nationalistische wijze partij kozen in deze conflikten, participeerden zij in het zichtbare, als maatschappelijke instituten; ze hebben niet gefunctioneerd in hun roeping van de bediening van verzoening, geestelijk, in het onzichtbare.
Daardoor “roept het bloed van vele Europese oorlogen nog steeds van de aarde" tot het (eind-) oordeel (Gen 4:10; Matt 23:35). Hierdoor kunnen oude veten na eeuwen weer oplaaien, zoals dat gebeurde in Bosnië; Bosnië ligt op de breuklijn van twee geestelijke invloedssferen en drie maal explodeerde het daar: 1914, 1939 en 1991.
De geestelijke wet werkt, in al haar vreselijkheid, of de wet (door de Fransen) wordt erkend of niet.
De meeste betrokken landen zijn geestelijk helemaal niet “vrij” om een verbond aan te gaan met elkaar. Zoals het nu is kan morgen een “Bosnië” uitbreken in Brussel of Straatsburg, in Berlijn of Parijs. Wij willen niet oude wonden open scheuren, maar we proberen het geestelijk fundament van de EU voor ogen te stellen. Op grond hiervan, het broze van het fundament van de EU, had ik grote moeite om voor de EU-grondwet te stemmen. 2)

3.4 De EU is een verbond; de VN ook.
Verdrag, contract, vredesvoorwaarde, grondwet... het zijn moderne woorden voor een oud concept: verbond. Het concept verbond komt bij God vandaan. Er is, ook politiek, echt niets nieuws onder de zon.
Een verbond is GODS MANIER tot OVERBRUGGING van een KLOOF VAN VERSCHIL, de kloof tussen Schepper en schepsel, door de zondeval nog verergerd: de kloof tussen de Heilige Schepper en het zondige schepsel.
Verbond in zijn primaire vorm is: Goddelijk Onvoorwaardelijk Verbond (zoals aan Abram in Gen 15, aan David, en aan Israël in Jer.31): Ik, de Heilige, overbrug de kloof Schepper-schepsel door me aan jou te vebinden, om je te verzorgen en te beschermen, voorspoed en vrede te geven, voor eeuwig, want Ik ben eeuwig!
Een afgeleide vorm is: Koninklijk Voorwaardelijk Verbond (zoals aan Abraham in Gen 17, aan Israël in Exodus, aan alle volken in Zach 11, ook tussen vorsten, volgens het principe Leenheer-leenmannen of keizer-vazal): Ik, de Heilige, of Ik, de Machtige Leenheer, overbrug het statusverschil, door me volledig garant te stellen voor voorspoed en vrede van jou en jouw land, op voorwaarde van jouw volledige trouw en volgzaamheid aan mij. 3)
Hiermee komen we op het hoofdthema van deze brochure: de traditionele kerk-staat verhouding duwt God buiten beeld, terwijl de bijbel duidelijk aanwijst dat God een directe God-staat verhouding voor ogen heeft, en wel een verbondsverhouding, en dat de Gemeente tussen God en de staat of stad staat als geestelijk bemiddelaar tot die verbondsrelatie!
Als we nu het EU-verdrag bezien, dan blijkt dat dat verdrag alle elementen van dit tweede type verbond:
-- geen (steeds minder) eigen buitenlandse politiek en geen eigen leger; d.i.: vertrouw en volg de EU geheel.
-- steeds meer is alleen op internationaal nivo op te lossen; d.i.: vertrouw en volg de EU geheel.
-- nationale wetgeving is ondergeschikt aan internationale wetgeving; d.i.: gehoorzaam de EU geheel.
-- onomkeerbare verdragen met ernstige strafclausules en boeten; d.i.: gehoorzaam de EU geheel.
-- “garantie” van voorspoed en vrede, zoals God en de Leenheer betaamt!
(Oudere “verbonden” in Europa, zoals de “Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden,” hielden immer, hoe formeel ook, een erkennen in van God als hoogste gezag.)
Voor het VN-Handfest geldt in principe het zelfde: het heeft het karakter van verbond. De garantie van “voorspoed en vrede” luidt in VN-termen iets anders: Zij belooft “een betere wereld voor allen” die “duurzaam” is. 4)
Zoals in de EU het extreme standpund van één lidstaat kon overwinnen, kan in de VN het extreme standpunt van de feministes, milieuactivisten, bevolkingsgroeiactivisten en wereld-federalisten winnen. In VN-kringen willen velen de 10 geboden (“verbondswoorden”) vervangen door de 16 regels van de ‘Earth Charter’,” het “Handvest van de Aarde” waarin het overleven van Moeder Aarde wordt veiliggesteld en dat kader zou moeten worden voor all internationale wetgeving. Dit klinkt extreem. Het is extreem. 5)
En de EU-gedelegeerden steunen in New York op agressieve wijze de door de genoemdde groeperingen in de VN op agressief gebrachte standpunten (zonder aan hun thuis-regeringen veel verantwoording daarvan af te leggen! Artikel 4 gaat hier iets verder op in.
De EU-grondwet is een bedriegelijk verbond, een echt verbond maar met een onbetrouwbare “Leenheer.” Op grond hiervan had ik grote moeite om voor de EU-grondwet te stemmen.

3.5 Meer practische argumenten en conclusie.
De EU is niet alléén slecht: er werken vele goede mensen, vele idealisten, ook een aantal christenen onder de ambtenaren; er zijn ook gebedsgroepen in de departementen. Er zijn ook goede maatregelen genomen, o.a. op het gebied van milieu en criminaliteit.
Of de voorgstelde Europese grondwet werkelijk bevoegdheden over draagt aan het Parlement is nog niet voor allen zo evident; of de vel aanpassingen de EU meer en echter democratisch maken evenmin. Dit is voor velen de belangrijkste reden om tegen de EU-grondwet te stemmen.
De bureaucratie van de EU neemt nog steeds toe, hetgeen ook het democratische gehalte ondergraaft. De politieke wil om dat drastisch terug te draaien lijkt niet aanwezig. Dat is ernstig.
In deze 'grondwet' zijn een aantal glijbaanmechanismen te onderkennen in de richting van een gecentraliseerd Europa. Die keuze is echter nooit gemaakt en wordt ook door vele vooraanstaande politici steeds ontkend. Maar het simpele feit dat een ‘grondwet’ wordt voorgesteld, en het pas na discussie schrappen van phrasen die daar wel heel duidelijk op doelden, is een blijk van de neiging naar federalisme.
Op het gebied van wetgeving tenslotte zijn aan aantal landen (Ierland, België, Polen) min of meer gedwongen hun wetgeving op het punt van abortus aan de liberalere EU-wetgeving aan te passen. De EU houding op dit punt in de VN is zelfs extreem feministisch te noemen, volkomen niet in overeen-stemming met wat in het EU-parlement is bereikt.

Conclusie.
We hebben drie principiele gronden genoemd: het uitsluiten van God (3.2), het broze fundament (3.3) en het karakter van het “verbond” (3.4), op grond waarvan we moeite hebben voor de EU-grondwet te stemmen. We hebben ook enkele practische gronden genoemd (3.5).
We hebben besloten tegen het verdrag voor een EU-grondwet te stemmen.

3.6 Durven we tegen de EU te stemmen, uit de EU te stappen?
Als christenen zich “gekwetst” voelen wanneer anders-gelovigen niet zo eerbiedig zijn, hangen ze eigenlijk nog aan het verleden, toen de kerk nog wat voorstelde.
In het zichtbare hebben we niet veel te verwachten, hebben we niet veel te zoeken ook, want de Gemeente werkt allereerst in het onzichtbare, door voortdurende voorbede, incidenteel door profetie, en in het zichtbare slechts door voortdurend betoon van Gods liefde en kracht in de maatschappij (zie artikel 1).
Een stem-advies stelt eigenlijk ook niets voor, en de stem zelf ook niet. Zelfs een CU-fractie stelt niet veel voor.
De geïnspireerde voorbede is onze kracht, met identificerend schuldbelijden. Dat is ook de basis voor eventuele profetie. Dat is de noodzakelijke basis voor een profetisch getuigenis door een christen in het parlement. Niet een CU- of CDA-fractie, maar de Gemeente is Gods antwoord op de maatschappelijke en politieke vragen, een Gemeente die naar haar aard geestelijk functioneert. Als er dan gebed is, en geloof, en zicht op de bijbelse God-staat verhouding, DAN komt profetische inspiratie, en DAN stelt onze stem iets voor en DAN kan de Gemeente, of de CU, of het “Evangelisch Contact” van de stad, “met Christus regeren” (zie artikel 2).
De europese wereld verwacht het van de EU. De EU suggereert dat de lidstaten niet meer zonder de EU kunnen. Wat een leugen: zulk een bureaucratie (3.5), zulk een vals verbond (3.4), zulk een broos fundament (3.3), zulk een God-buitensluitende grondwet (3.2).
De wereld kan God dood verklaren, of God uit het publieke leven bannen, maar God heeft een God-staat verhouding gepland, en die komt er dus.
Als we bang zijn fundamentalistisch te worden genoemd (begrijpelijk, want het is de kerk niet vreemd!), komt dat omdat we Gods kracht en zijn bedoelde God-staat verhouding niet kennen. De Gemeente moet de staat voorbereiden op de door God geplande God-staat verhouding. Een stem uitbrengen is dan een klein onderdeel van het grotere geheel: onbevreesd in de wereld staan met voorbede, met betoon van Gods liefde en kracht en met profetie (zie Art. 1).
Jezus gaf een fundamentele aanwijzing: “Geef aan de keizer wat hem, en aan God wat Hem toekomt.” M.a.w.: leer van mij voortdurend te leven in de éénheid van de geestelijke en wereldse werkelijkheid, want ze zijn beide en voortdurend relevant. Als je afziet van het doorslggevende belang van de geestelijke werkelijkheid, dan verlaag je in het zichtbare de Gemeente tot kerk en dan ben je je kracht kwijt en kom je midden in allerlei compromissen. Maar als je Gemeente bent, geestelijk lichaam met geestelijke middelen, dan zal Ik je bekrachtigen tot voorbede en profetie, en inspireren tot creatieve wijzen van betoon van kracht, in hulpverlening van allerlei aard, in het zichtbare, in maatschappij en politiek; dat heeft een leiding-gevend effekt.
In een aantal Afrikaanse staten gaan er stemmen op om uit de VN te stappen, op risico van het einde van ontwikkelings hulp! Dat is visie, want van brood alleen kunnen ze toch niet leven. Te eniger tijd zal de VN en/of de EU of uitelkaar vallen of wereldregering worden, met als gevolg “oorlogen en geruchten van oorlogen.” Dat wisten we al.
Willen en durven we als Gemeente geestelijk lichaam te zijn?
Wat u ook gestemd hebt, dát was de vraag waar we voor stonden bij het referendum, en waarvoor we nog steeds staan. 6)


Lees ook de andere vier artikelen in deze serie.

Eindnoten:

1. De inhoud van dit artikel verscheen voor het referendum als artikel op onze web site. Dit artikel is inmiddels enigszins gedateerd, omdat dat referendum inmiddels voorbij is. Echter, als toepassing van de stelling uit de voorgaande artikelen op een actueel geval is het nog steeds relevant. Terug naar tekst.
2. Zie ook het artikel van mijn hand "Spiritual Aspects Of The European Union.". Terug naar tekst.
3. Dit verbond is ook het model voor het huwelijksverbond: De man is de eindverantwoordelijke voor het huwelijk, allereerst dus om te verzorgen en te beschermen! Dat betekent niet dat hij alles moet beslissen, maar dat hij ook verantwoordelijk is voor wat de vrouw beslist; hij is gewoon verantwoordelijk!
   Er zijn ook, als derde variant, verbonden tussen gelijke partijen, zoals tussen Jonathan en David, en tussen koningen onderling. Terug naar tekst.
4. Zie het artikel Helene Bos: "Sinds Johannesburg is 'duurzaamheid' de 'vervulling der wet'." Terug naar tekst.
5. Recentelijk, oktober 2005, verklaarde onze voormalige premier, Ruud Lubbers, dat het nu geïnspireerd wordt door het "verdrag van de Aarde", de Earth Charter! Terug naar tekst.
6. Het verdrag is in Frankrijk en in ons land afgestemd. Er wordt getracht deze uitslag te bagatelliseren en het verdrag met geringe wijzigingen als nog te prersenteren. Het zaak het pricipiele van de keus voor ogen te houden. Terug naar tekst.

[^ top]